Το άρθρο 5 του Αστικού Κώδικα, δηλαδή η έσχατη λύση στο δικαστήριο

Υπηρεσία

Σύμφωνα με το άρθ. 5 του Αστικού Κώδικα, δεν μπορείτε να κάνετε χρήση του δικαιώματός σας που θα αντίκειται στον κοινωνικοοικονομικό σκοπό του νόμου αυτού ή στις αρχές της κοινωνικής συνύπαρξης. Τέτοια πράξη ή παράλειψη του δικαιούχου δεν θεωρείται άσκηση του νόμου και δεν προστατεύεται. Αν θέλετε να μάθετε πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην πράξη ο θεσμός της κατάχρησης υποκειμενικών δικαιωμάτων - διαβάστε το παρακάτω άρθρο!

Άρθρο 5 του Αστικού Κώδικα - τι λέει;

Σύμφωνα με το άρθ. 5 του Αστικού Κώδικα δεν τυγχάνει έννομης προστασίας, τέτοια άσκηση του δικαιώματός μας που:

  • αντίκειται στον κοινωνικοοικονομικό σκοπό του νόμου αυτού

  • ή αντίκειται στις αρχές της κοινωνικής συμβίωσης.

Είναι ένα είδος γενικής ρήτρας που επιτρέπει την προβολή επιχειρημάτων σε περίπτωση διαφωνίας κατά των νομικών διατάξεων, με βάση τις αρχές της δικαιοσύνης.

Ποιοι είναι οι κανόνες της κοινωνικής συμβίωσης;

Σύμφωνα με τη νομολογία: «Λαμβάνοντας υπόψη ότι η Δημοκρατία της Πολωνίας είναι ένα δημοκρατικό κράτος που διέπεται από το νόμο, εφαρμόζοντας τις αρχές της κοινωνικής δικαιοσύνης (άρθρο 2 του Συντάγματος της Δημοκρατίας της Πολωνίας), θα πρέπει να θεωρηθεί ότι η αναφορά στις αρχές της κοινωνικής συνύπαρξης σημαίνει αναφορά στην ιδέα της δικαιοσύνης και των παγκοσμίως αναγνωρισμένων αξιών στην κουλτούρα της κοινωνίας μας. Σε γενικές γραμμές, μπορεί να υποτεθεί ότι οι αρχές της κοινωνικής συνύπαρξης πρέπει να νοούνται ως οι βασικές αρχές της ηθικής και έντιμης συμπεριφοράς.”(Απόφαση Αρείου Πάγου - Πολιτικό Τμήμα της 23ης Μαΐου 2013, IV CSK 660/12).

Ταυτόχρονα, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι: «Ένα άτομο που παραβιάζει αυτές τις αρχές (ή νομικές διατάξεις) δεν μπορεί να επικαλεστεί την παραβίαση των αρχών της κοινωνικής συνύπαρξης«(Απόφαση Αρείου Πάγου - Πολιτικό Τμήμα της 25ης Σεπτεμβρίου 2020, Ι ΚΣΚ 812/19). Σύμφωνα με την αρχή των "καθαρών χεριών" στο άρθρο. 5 του Αστικού Κώδικα μπορεί να επικαλεστεί μόνο πρόσωπο που δεν κάνει κατάχρηση του δικαιώματός του.

Εφαρμογή του Άρθ. 5 μόνο ως εξαίρεση

Η ενιαία θέση τόσο του δόγματος όσο και της νομολογίας δείχνει ότι η ρήτρα κατάχρησης του νόμου μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο κατ' εξαίρεση - ως έσχατη λύση. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η εφαρμογή του παραβιάζει την εγκυρότητα των νομικών κανόνων, αντικαθιστώντας τους με μη κωδικοποιημένες αρχές δικαιοσύνης που εξαρτώνται αποκλειστικά από την ατομική κρίση του δικαστή που εκδικάζει μια δεδομένη υπόθεση.

Πώς να εφαρμόσετε το Art. 5;

Αξίζει να ληφθεί υπόψη ότι το άρθ. Το άρθρο 5 του Αστικού Κώδικα δεν μπορεί ποτέ να αποτελέσει λόγο για την άσκηση αξιώσεων στο δικαστήριο. Η ρήτρα καταχρήσεων δικαιωμάτων είναι απλώς μια υπεράσπιση, επομένως μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αυτήν τη ρήτρα μόνο ως ένσταση σε μια δίκη ενώπιον δικαστηρίου. Το άρθρο 5 του Αστικού Κώδικα μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο ως ένσταση στη δίκη - δεν μπορεί να αποτελέσει ανεξάρτητη βάση για την αξίωση.

Παραδείγματα αποτελεσματικής χρήσης του Art. 5 του Αστικού Κώδικα

Η ανάλυση της νομολογίας δείχνει ότι είναι δυνατό να εγείρεται αποτελεσματικά κατηγορία κατάχρησης υποκειμενικού δικαιώματος στις περιπτώσεις που περιγράφονται στα αποσπάσματα των αποφάσεων που παρατίθενται παρακάτω:

  • Σε περιπτώσεις κατά τις οποίες η διοικητική διαδικασία περατώνεται μετά τη λήξη της παραγραφής, είναι δυνατόν να εφαρμοστεί in casu το άρθρο. 5 του Αστικού Κώδικα σε περίπτωση ισχυρισμού ότι η αξίωση έχει παραγραφεί από τον αρμόδιο φορέα. Η αξιολόγηση εάν μια δεδομένη συμπεριφορά συνιστά κατάχρηση υποκειμενικού δικαιώματος θα πρέπει να γίνεται λαμβάνοντας υπόψη όλες τις περιστάσεις της υπόθεσης«(Απόφαση Αρείου Πάγου - Πολιτικό Τμήμα της 7ης Οκτωβρίου 2020, Ι ΚΣΚ 829/19)·

  • Σύμφωνα με το δικαστήριο, ο ισχυρισμός περί παραγραφής από υπόχρεο που αγνόησε επίμονα τη βασική υποχρέωση έναντι του ίδιου του τέκνου και μάλιστα καταδικάστηκε γι' αυτό και η χρήση ασαφούς νομικού καθεστώτος και η έντιμη στάση του κατηγορουμένου συνιστούσαν , κατά τη γνώμη του δικαστηρίου, κατάχρηση του δικαιώματος, και ως εκ τούτου δεν άξιζε προστασία.«(Απόφαση Αρείου Πάγου - Πολιτικό Τμήμα της 25ης Σεπτεμβρίου 2020, V CSK 644/19).

  • Εφαρμογή του Άρθ. 5 του Αστικού Κώδικα δεν εξαιρείται επίσης για τα κληρονομικά υποκειμενικά δικαιώματα. [...] Στέρηση δικαιούχου δεσμευμένης μετοχής κατά το άρθρο. 5 του Αστικού Κώδικα μπορεί να λάβει χώρα μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, και επομένως επίσης δεν καλύπτεται από το άρθρο. 928 και 1008 του Αστικού Κώδικα. είναι επίσης δυνατό λόγω συμπεριφοράς του δικαιούχου που αντίκειται στις αρχές της κοινωνικής συμβίωσης σε σχέση με τον διαθέτη, καθώς και προς τον υπόχρεο να καταβάλει το δεσμευμένο μερίδιο«(Απόφαση Αρείου Πάγου - Πολιτικό Τμήμα της 27ης Αυγούστου 2020, V CSK 173/20)·

Ξεκινήστε μια δωρεάν δοκιμαστική περίοδο 30 ημερών χωρίς δεσμεύσεις!

  • Η διάταξη του άρθ. 5 ΑΚ μπορεί να εφαρμοστεί και σε περίπτωση καταβολής αμοιβής για εξωσυμβατική χρήση ακινήτου”(Απόφαση Ανωτάτου Δικαστηρίου - Πολιτικό Τμήμα της 11ης Απριλίου 2013, II CSK 438/12).

  • Ο πωλητής αυτοκινήτου κάνει χρήση του δικαιώματός του σε αντίθεση με τις αρχές της κοινωνικής συνύπαρξης (άρθρο 5 ΑΚ), όταν αναφερόμενος στην καθυστέρηση του αγοραστή αποχωρεί από τη σύμβαση αφού ο αγοραστής εκφράσει την ετοιμότητά του να αποδεχθεί την υπηρεσία.(Απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου - Πολιτικό Τμήμα της 9ης Μαρτίου 1988, II CR 365/87).

  • Η άσκηση αγωγής είσπραξης οφειλών μπορεί να θεωρηθεί κατάχρηση νόμου όταν η νομική αγωγή του ιδιοκτήτη υπό τις δεδομένες συνθήκες μπορεί να θεωρηθεί κατάφωρα καταδικαστέα από την άποψη των γενικά αποδεκτών αξιών. Ως προς αυτό το είδος συμπεριφοράς, παρά το γεγονός ότι αποτελούν άσκηση υποκειμενικού δικαιώματος, μπορεί να θεωρηθεί ότι αντίκεινται στις αρχές της συνύπαρξης. Στην περίπτωση αυτή, δικαιολογείται να δοθεί προτεραιότητα στην προστασία της κατάστασης που προκύπτει από τη μακροχρόνια κατοχή του ακινήτου πριν από την προστασία του δικαιώματος ιδιοκτησίας”(Απόφαση Αρείου Πάγου - Πολιτικό Τμήμα της 4ης Απριλίου 2012, Ι ΚΣΚ 534/11).

  • Υπαναχώρηση από τη σύμβαση υποκινούμενος από το γεγονός ότι ο επενδυτής εμποδίζει τη συνέχιση της επένδυσης, την οποία ο ανάδοχος δεν μπόρεσε να ολοκληρώσει, εξυπηρετεί την εργαλειακή χρήση της υπαναχώρησης από τη σύμβαση, μεμονωμένα από την πραγματική λειτουργία της, η οποία δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή (άρθρο 5 του Αστικού Κώδικα Κώδικας)”- (Απόφαση του Αρείου Πάγου - Πολιτικό Τμήμα της 23ης Οκτωβρίου 2019, III CSK 279/17).