Ποιες αλλαγές θα γίνουν στον νόμο περί ευθύνης των συλλογικών φορέων;

Υπηρεσία

Στις 28 Μαΐου 2018 δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα του Κέντρου Κυβερνητικής Νομοθεσίας σχέδιο πράξης για την τροποποίηση της πράξης περί ευθύνης συλλογικών φορέων. Το νομοσχέδιο βρίσκεται αυτή τη στιγμή (τον Αύγουστο του 2018) στο στάδιο της γνωμοδότησης και στη συνέχεια, σύμφωνα με τη νομοθετική διαδικασία, θα κατατεθεί στο Sejm. Κατά τη γνώμη του Υπουργείου Δικαιοσύνης, ο ισχύων νόμος είναι αναποτελεσματικός και δεν επιτρέπει την αποτελεσματική δίωξη των οικονομικών εγκλημάτων σύμφωνα με τον σκοπό των ρυθμίσεων αυτών.

Σε ποιους ισχύει ο νόμος περί ευθύνης συλλογικών οντοτήτων;

Ο ισχύων νόμος περί ευθύνης συλλογικών φορέων της 28ης Οκτωβρίου 2002 υποδεικνύει τον κατάλογο των φορέων που υπόκεινται στη λειτουργία του.

Η διάταξη του άρθ. 2 του νόμου περί ευθύνης συλλογικών φορέων
1. Συλλογική οντότητα κατά την έννοια του νόμου είναι νομικό πρόσωπο και οργανική μονάδα χωρίς νομική προσωπικότητα, στα οποία χωριστές διατάξεις παρέχουν δικαιοπρακτική ικανότητα, με εξαίρεση το Δημόσιο Ταμείο, τις μονάδες τοπικής αυτοδιοίκησης και τις ενώσεις τους.
2. Συλλογική οντότητα κατά την έννοια του νόμου είναι επίσης μια εμπορική εταιρεία με τη συμμετοχή του Δημοσίου, μια μονάδα τοπικής αυτοδιοίκησης ή ένωση τέτοιων μονάδων, μια κεφαλαιουχική εταιρεία σε οργανισμό, μια οντότητα υπό εκκαθάριση και ένας επιχειρηματίας που είναι όχι φυσικό πρόσωπο, καθώς και αλλοδαπή οργανική μονάδα.

Η διάταξη του άρθ. 2 του σχεδίου της νέας πράξης επαναλαμβάνει βασικά τον ορισμό που εγκρίθηκε παραπάνω, και ως εκ τούτου ο νέος κανονισμός δεν θα επιφέρει θεμελιώδεις αλλαγές στην ταυτότητα των συλλογικών οντοτήτων. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι όλοι οι επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται με τη μορφή εταιρειών υπόκεινται και θα υπόκεινται στους κανόνες που απορρέουν από την πράξη περί ευθύνης των συλλογικών φορέων. Η πράξη αυτή δεν ισχύει μόνο για τις ατομικές επιχειρήσεις.

Ευθύνη του υποκειμένου χωρίς καταδίκη

Τα φυσικά πρόσωπα που διαπράττουν έγκλημα είναι συνήθως ποινικά υπεύθυνα. Σύμφωνα με τον νόμο περί ευθύνης συλλογικών οντοτήτων, οντότητες εκτός των φυσικών προσώπων - οντοτήτων που αναφέρονται παραπάνω, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρηματιών, ενδέχεται να υπόκεινται σε ποινική ευθύνη σε περίπτωση που διαπραχθεί απαγορευμένη πράξη (όχι έγκλημα, οντότητα που δεν είναι φυσικό πρόσωπο δεν μπορεί να αποδοθεί στον ψυχολογικό παράγοντα).δηλαδή υπαιτιότητα).

Σύμφωνα με το σχέδιο της νέας πράξης, ο συλλογικός φορέας είναι αρμόδιος για:

  1. μια απαγορευμένη πράξη που διαπράχθηκε σε σχέση με τη δραστηριότητα που ασκεί αυτή η οντότητα, μέσω πράξης ή παράλειψης οργάνου αυτής της οντότητας ή μέλους αυτού του φορέα·

  2. απαγορευμένη πράξη, εάν διαπράττεται από φυσικό πρόσωπο που ενεργεί για λογαριασμό ή προς το συμφέρον αυτής της οντότητας στο πλαίσιο της εξουσίας να την εκπροσωπεί, να λαμβάνει αποφάσεις για λογαριασμό της ή να ασκεί εσωτερικό έλεγχο ή με υπέρβαση αυτής της εξουσίας ή με παράλειψη εκπλήρωσης μιας υποχρέωσης· ένα πρόσωπο που απασχολείται σε αυτήν την οντότητα ως μέρος των καθηκόντων που εκτελούνται ή όταν έγινε υπέρβαση· φυσικό πρόσωπο που έχει γίνει δεκτό ότι ενεργεί ως αποτέλεσμα υπέρβασης των εξουσιών ή παράλειψης εκπλήρωσης υποχρεώσεων από φορέα συλλογικής οντότητας ή πρόσωπο που αναφέρεται στα σημεία 1 και 2· ένας επιχειρηματίας που είναι φυσικό πρόσωπο ή άλλη συλλογική οντότητα, που συνεργάζεται άμεσα με τη συλλογική οντότητα για την επίτευξη ενός νομικά επιτρεπτού στόχου·

  3. απαγορευμένη πράξη που διαπράχθηκε άμεσα σε σχέση με την κίνηση της επιχείρησης ή την ίδρυση συλλογικής οντότητας ως αποτέλεσμα μη τήρησης των προληπτικών κανόνων, ακόμη και αν ο δράστης της πράξης δεν έχει εντοπιστεί.

Στην περίπτωση που ορίζεται στο σημείο 2 παραπάνω, δηλαδή στην περίπτωση απαγορευμένων πράξεων που διαπράττονται από την αναφερόμενη ομάδα οντοτήτων (π.χ. υπάλληλοι της επιχείρησης ή πληρεξούσιοι που ενεργούν για λογαριασμό της, ακόμη και διευθυντικό προσωπικό που απασχολείται βάσει συμβάσεων B2B), Η ευθύνη των συλλογικών οντοτήτων εξαρτάται από έναν πρόσθετο παράγοντα - η οντότητα θα είναι υπεύθυνη μόνο εάν απέκτησε οικονομικό όφελος από μια απαγορευμένη πράξη που διαπράχθηκε από άλλο πρόσωπο. Αυτό το όφελος μπορεί να είναι άμεσο ή έμμεσο. Ο νόμος προβλέπει επίσης άλλες προϋποθέσεις ευθύνης, οι οποίες περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, αποτυχία άσκησης της δέουσας επιμέλειας στην επιλογή ενός ατόμου ή στην επίβλεψη των πράξεών του.

Ένας επιχειρηματίας που θα θεωρηθεί υπεύθυνος σύμφωνα με τους όρους του Νόμου, θα μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του, επισημαίνοντας ότι οι αρχές του και τα πρόσωπα που είναι εξουσιοδοτημένα να ενεργούν για λογαριασμό του ή προς το συμφέρον του έχουν διατηρήσει τη δέουσα επιμέλεια που απαιτείται στις δεδομένες συνθήκες και στην εποπτεία επί της πραγματοποιηθείσας δραστηριότητας.

Το σχέδιο πράξης δεν περιέχει ορισμό της δέουσας επιμέλειας που απαιτείται για την αποζημίωση μιας συλλογικής οντότητας από την ευθύνη. Εξαιτίας αυτού, ο ορισμός που υιοθέτησε ο νομοθέτης στη διάταξη του άρθ. 355 § 2 ΑΚ, σύμφωνα με το οποίο η δέουσα επιμέλεια καθορίζεται λαμβάνοντας υπόψη τον επαγγελματικό χαρακτήρα της δραστηριότητας αυτής. Το αποφαινόμενο δικαστήριο θα συγκρίνει τον τρόπο δράσης του επιχειρηματία με έναν πρότυπο τρόπο δράσης σε μια δεδομένη κατάσταση και υπό δεδομένες συνθήκες.

Η σημαντικότερη αλλαγή που προβλέπει η τροπολογία είναι η απόκλιση από τον προηγούμενο κανόνα, σύμφωνα με τον οποίο ένα φυσικό πρόσωπο που διέπραξε απαγορευμένη πράξη έπρεπε να καταδικαστεί με τελεσίδικη απόφαση. Μόνο η καταδίκη του ατόμου που είναι ένοχο για τη διάπραξη εγκλήματος άνοιξε τη δυνατότητα αναζήτησης ευθύνης της οντότητας που ωφελήθηκε από την πράξη που διαπράχθηκε. Από την άλλη, το νομοσχέδιο ορίζει ότι η καταδίκη φυσικού προσώπου δεν είναι πλέον απαραίτητη για την αναγνώριση της ευθύνης ενός συλλογικού φορέα. Το δικαστήριο που θα κρίνει αυτή την ευθύνη θα είναι υποχρεωμένο να προσδιορίσει εάν η συμπεριφορά ενός φυσικού προσώπου πληρούσε τις νόμιμες προϋποθέσεις του αδικήματος που περιγράφεται στον Ποινικό Κώδικα ή ποινικές διατάξεις άλλων πράξεων. Αναμφίβολα, η αλλαγή αυτή θα έχει μεγάλη σημασία για την πρακτική δίωξης οικονομικών εγκλημάτων και ως εκ τούτου θα διευκολύνει την επιδίωξη της ευθύνης των επιχειρηματιών για απαγορευμένες πράξεις που διαπράττονται από άλλα πρόσωπα.

Πρόστιμα πολλών εκατομμυρίων δολαρίων σε ανεύθυνους επιχειρηματίες

Η δεύτερη εξαιρετικά σοβαρή αλλαγή που ετοιμάζεται σε σχέση με τις διατάξεις της νέας πράξης είναι η σημαντική αύξηση των κυρώσεων για τους συλλογικούς φορείς. Κατά κανόνα, η προηγούμενη πράξη εξαρτούσε την ποινή από το εισόδημα που παρήχθη στο οικονομικό έτος. Επί του παρόντος, η προϋπόθεση αυτή θα καταργηθεί, γεγονός που θα δώσει τη δυνατότητα επιβολής χρηματικής ποινής ακόμη και σε εταιρείες που δεν εμφανίζουν εισόδημα.

Το σχέδιο νόμου προβλέπει οικονομικές κυρώσεις ύψους 30.000,00 PLN έως
30.000.000,00 PLN, καθώς και ποινή με τη μορφή διάλυσης ή εκκαθάρισης συλλογικής οντότητας.

Η διάλυση ή η εκκαθάριση μιας συλλογικής οντότητας σύμφωνα με τις διατάξεις του νομοσχεδίου μπορεί να εφαρμοστεί εάν η συλλογική οντότητα (και άρα π.χ. μια επιχείρηση) δεσμεύτηκε εν όλω ή εν μέρει στη διάπραξη εγκλήματος που τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον πέντε ετών, και η επιβολή διαφορετικής ποινής δεν θα αρκούσε.για να πετύχει τους στόχους της. Επομένως, η νομοθετική διάταξη συνεπάγεται ότι η επιβολή αυτής της ποινής θα είναι δυνατή κατά οντοτήτων που έχουν συσταθεί με σκοπό τη διάπραξη αδικήματος (π.χ. σύσταση εταιρείας αποκλειστικά με σκοπό την άσκηση εγκληματικών δραστηριοτήτων ή σύσταση εταιρείας για σκοπούς φορολογίας απάτη). Σε μια τέτοια περίπτωση, το δικαστήριο θα κρίνει επίσης τη μεταβίβαση της κυριότητας των περιουσιακών στοιχείων που αποτελούν την επιχείρηση στο Δημόσιο Ταμείο, εκτός εάν επιστραφούν στον ζημιωθέντα.

Επιπλέον, σύμφωνα με το σχέδιο πράξης, το δικαστήριο που εκδικάζει την υπόθεση θα μπορεί να εφαρμόσει άλλα μέτρα στη συλλογική οντότητα, μεταξύ των οποίων:

  • κατάπτωση περιουσιακών στοιχείων ή υλικών οφελών ή ισοδύναμων αυτών·

  • απαγόρευση προώθησης ή διαφήμισης της ασκούμενης δραστηριότητας, κατασκευής ή πώλησης προϊόντων, παρεχόμενων υπηρεσιών ή παρεχόμενων παροχών·

  • απαγόρευση ορισμένων τύπων οικονομικής δραστηριότητας·

  • απαγόρευση χρήσης επιδοτήσεων, επιδοτήσεων ή άλλων μορφών οικονομικής στήριξης με δημόσιους πόρους·

  • απαγόρευση χρήσης της βοήθειας διεθνών οργανισμών στους οποίους η Δημοκρατία της Πολωνίας είναι μέλος·

  • απαγόρευση υποβολής αίτησης για δημόσιες συμβάσεις·

  • την υποχρέωση επιστροφής στο Δημόσιο Ταμείο της ισοδύναμης οικονομικής ενίσχυσης με δημόσιους πόρους, που ελήφθη από τη στιγμή της διάπραξης της απαγορευμένης πράξης μέχρι την έκδοση απόφασης για την ευθύνη της συλλογικής οντότητας·

  • δημοσιοποίηση της κρίσης·

  • την υποχρέωση αποκατάστασης της ζημίας ή αποζημίωσης για τη ζημία που υπέστη·

  • ενδιαφέρον

  • οριστικό ή προσωρινό κλείσιμο υποκαταστήματος συλλογικής οντότητας.

Ώρα να θεσπιστούν οι κατάλληλοι κανονισμοί

Σκοπός της τροπολογίας είναι να αυξήσει την επιρροή του ποινικού δικαίου στις οικονομικές σχέσεις. Λόγω των σοβαρών απειλών που συνεπάγονται παραβίαση των αρχών που προτείνονται στο σχέδιο νόμου για τους επιχειρηματίες, φαίνεται σκόπιμο να θεσπιστούν κανονισμοί σε κάθε επιχείρηση το συντομότερο δυνατό, οι οποίοι θα ελαχιστοποιήσουν τον κίνδυνο που σχετίζεται με την ευθύνη της επιχείρησης. Κάθε επιχείρηση θα πρέπει να αναπτύξει κατάλληλους κανονισμούς και πρότυπα συμπεριφοράς στον τομέα του ελέγχου και της πρόληψης της απάτης. Αναμφίβολα, οι εσωτερικοί κανονισμοί θα πρέπει επίσης να προβλέπουν τον τρόπο διαδικασίας σε περίπτωση σηματοδότησης κατάχρησης από άτομα που απασχολούνται στην επιχείρηση, καθώς το σχέδιο πράξης αναλαμβάνει ειδική ευθύνη των συλλογικών οντοτήτων που αγνόησαν πληροφορίες σχετικά με ανιχνευόμενες παρατυπίες από άτομα που τους ειδοποίησαν.